Cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum: Đòn bẩy 44.000 tỷ 'mở khóa' tiềm năng Tây Nguyên

Cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum với tổng vốn đầu tư hơn 44.300 tỷ đồng là dự án hạ tầng chiến lược, hứa hẹn tạo đột phá kết nối giao thương giữa duyên hải miền Trung và Tây Nguyên.

Đây không chỉ đơn thuần là một công trình giao thông, mà là trục xương sống kết nối Đông – Tây, mở ra hành lang kinh tế trực tiếp từ các cảng biển miền Trung lên vùng cao nguyên và vươn xa tới nước bạn Lào thông qua cửa khẩu quốc tế Bờ Y. Việc Bộ Xây dựng trình phương án đầu tư lên Thủ tướng Chính phủ đánh dấu một bước ngoặt trong việc hiện thực hóa tầm nhìn phát triển vùng bền vững.

Chi tiết quy mô và lộ trình triển khai dự án

Theo quy hoạch mạng lưới đường bộ giai đoạn 2021–2030, tuyến cao tốc này có tổng chiều dài khoảng 136km, quy mô 4 làn xe hiện đại. Điểm khởi đầu của dự án nằm tại xã Nguyễn Nghiêm, tỉnh Quảng Ngãi (kết nối trực tiếp với cao tốc Quảng Ngãi – Hoài Nhơn) và kết thúc tại đường Hồ Chí Minh hiện hữu.

Để tối ưu hóa nguồn lực tài chính và đẩy nhanh tiến độ, Bộ Xây dựng đề xuất phân kỳ đầu tư thành hai giai đoạn với mô hình vận hành khác nhau:

• Phân đoạn Quảng Ngãi – Măng Đen: Dài khoảng 82km, ước tính vốn đầu tư 25.100 tỷ đồng. Đoạn này được đề xuất triển khai theo hình thức đối tác công – tư (PPP), cụ thể là hợp đồng BT. Hiện nay, UBND tỉnh Quảng Ngãi đang phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Sun Group để nghiên cứu tính khả thi của phương án này.
• Phân đoạn Măng Đen – Đắk Hà: Dài khoảng 54km, với tổng mức đầu tư 18.900 tỷ đồng. Giai đoạn này sẽ được thực hiện theo hình thức đầu tư công, dự kiến triển khai trong khung thời gian 2026–2030.

Đánh thức “Đà Lạt thứ hai” và cú hích logistics vùng

Từ góc nhìn chuyên gia, việc hình thành tuyến cao tốc này sẽ giải quyết triệt để “điểm nghẽn” của Quốc lộ 24 – cung đường vốn độc đạo và nhiều khó khăn về địa hình. Khi cao tốc đi vào hoạt động, thời gian di chuyển từ đồng bằng lên Tây Nguyên sẽ được rút ngắn đáng kể, xóa bỏ rào cản lớn nhất đối với du lịch Măng Đen.

Măng Đen, nơi được mệnh danh là “Đà Lạt thứ hai” của Kon Tum, sở hữu tiềm năng du lịch sinh thái khổng lồ nhưng lâu nay bị kìm hãm bởi hạ tầng giao thông yếu kém. Một tuyến cao tốc hiện đại sẽ biến nơi đây thành thỏi nam châm thu hút khách du lịch và các nhà đầu tư bất động sản nghỉ dưỡng.

Hơn thế nữa, dự án tạo ra một chuỗi cung ứng logistics hiệu quả: Cảng Dung Quất \(rightarrow\) Cao tốc \(rightarrow\) Tây Nguyên \(rightarrow\) Lào. Việc giảm chi phí vận tải và thời gian lưu thông sẽ trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Tây Nguyên khi xuất khẩu ra thế giới và hàng hóa công nghiệp từ miền Trung tiến sâu vào nội địa.

Bài toán pháp lý và quản trị nguồn vốn

Trong bối cảnh nguồn vốn công đang tập trung cho các siêu dự án như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, việc áp dụng mô hình PPP là một lựa chọn chiến lược để giảm áp lực cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, điều này đặt ra yêu cầu khắt khe về tính minh bạch.

Bộ Xây dựng đặc biệt lưu ý tỉnh Quảng Ngãi phải tuân thủ nghiêm ngặt Chỉ thị số 12/CT-TTg về công khai, minh bạch trong đấu thầu. Đặc biệt, cơ chế thanh toán bằng quỹ đất cho các dự án BT (Xây dựng - Chuyển giao) cần được rà soát kỹ lưỡng để tránh sai sót pháp lý hoặc thất thoát tài sản công. Hiện Bộ Tài chính đang hoàn thiện các quy định về khấu trừ chi phí hạ tầng khi xác định giá trị đất để tạo hành lang pháp lý an toàn cho dự án.

Nhận định chuyên gia và triển vọng tương lai

Việc Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo phấn đấu khởi công vào ngày 19/5/2026 cho thấy quyết tâm chính trị rất lớn. Tuy nhiên, thành công của dự án sẽ phụ thuộc vào tốc độ giải phóng mặt bằng và khả năng điều phối vốn giữa nhà nước và tư nhân. Nếu triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là “cú hích” thay đổi diện mạo kinh tế của cả vùng duyên hải miền Trung và Kon Tum.

Liệu mô hình PPP kết hợp với sự tham gia của các tập đoàn lớn như Sun Group có tạo ra tiền lệ mới cho các dự án hạ tầng vùng sâu vùng xa? Hãy cùng theo dõi những điều chỉnh quy hoạch tiếp theo để có cái nhìn chính xác nhất về tiến độ dự án.

Bạn đánh giá thế nào về tiềm năng của Măng Đen khi có cao tốc đi qua? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới!