Nghệ An: "Thanh lọc" nhà thầu yếu, siết trách nhiệm giải ngân đầu tư công

Giải ngân vốn đầu tư công Nghệ An đang đối mặt với áp lực lớn khi tiến độ thực hiện chậm dù nguồn vốn đã được phân bổ 100%, đòi hỏi những biện pháp kỷ luật thép.

Tại hội nghị trực tuyến thúc đẩy đầu tư công năm 2026 vừa qua, UBND tỉnh Nghệ An đã phơi bày một thực trạng đáng báo động: Nguồn lực tài chính đã sẵn sàng, nhưng “mạch máu” vốn lại không lưu thông thông suốt đến các công trình.

Nghịch lý: Vốn “về đủ” nhưng công trường “đứng yên”

Xét về con số, Nghệ An không thiếu vốn. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao đạt hơn 14.174 tỷ đồng. Sau khi tiết kiệm 5% ngân sách, số vốn thực tế còn hơn 13.763 tỷ đồng và đã được phân bổ chi tiết đạt 100%. Thêm vào đó, tỉnh còn có hơn 2.266 tỷ đồng vốn chuyển tiếp từ các năm trước.

Tuy nhiên, hiệu quả thực thi lại tỷ lệ nghịch với nguồn lực. Tính đến ngày ³⁰⁄₄, toàn tỉnh mới giải ngân khoảng 2.170 tỷ đồng, chỉ đạt 13,54% kế hoạch. Đáng chú ý, riêng nguồn vốn năm 2026 chỉ đạt 11,26%, một con số thấp hơn cả cùng kỳ năm ngoái và tụt hậu so với mức bình quân chung của cả nước.

Sự phân hóa trong giải ngân diễn ra hết sức gay gắt. Trong khi 45 đơn vị nỗ lực đạt trên mức bình quân, thì có tới 53 đơn vị “dậm chân tại chỗ” với tỷ lệ giải ngân 0%, bao gồm 11 sở, ngành và 42 địa phương cấp xã. Điều này cho thấy sự thiếu đồng bộ trong năng lực điều hành giữa các cấp.

Nhận diện 3 “điểm nghẽn” khiến tiến độ ì ạch

Dưới góc nhìn chuyên gia, việc chậm giải ngân tại Nghệ An không đơn thuần là vấn đề thủ tục mà là hệ quả của ba nhóm nguyên nhân chính:

• Vướng mắc pháp lý dự án chuyển tiếp: Nhiều công trình cũ gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ quyết toán hoặc điều chỉnh thiết kế, gây tắc nghẽn dòng vốn.
• Áp lực từ quy mô dự án mới: Các dự án khởi công mới thường có quy mô lớn, tỷ trọng vốn cao, đòi hỏi quy trình chuẩn bị khắt khe, khiến thời gian bắt đầu thực tế bị kéo dài.
• Biến động thị trường vật liệu: Tình trạng khan hiếm nguồn cung và giá vật liệu xây dựng leo thang khiến nhiều nhà thầu rơi vào thế khó, dẫn đến tâm lý thi công cầm chừng để chờ giá ổn định.

Chiến lược “kỷ luật thép”: Loại bỏ nhà thầu yếu, quy trách nhiệm người đứng đầu

Trước tình hình này, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải khẳng định điểm nghẽn hiện nay không nằm ở cơ chế hay tiền bạc, mà nằm ở năng lực tổ chức và tinh thần trách nhiệm. Tỉnh sẽ triển khai một chiến dịch quyết liệt để làm sạch bộ máy thực thi:

1. “Thanh lọc” hệ thống nhà thầu

Nghệ An sẽ không khoan nhượng với những đơn vị năng lực kém. Các nhà thầu thi công cầm chừng, không đảm bảo cam kết tiến độ sẽ bị xử lý nghiêm: cắt hợp đồng, công khai vi phạm và xem xét cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm. Đây là biện pháp mạnh tay nhằm loại bỏ những “con sâu làm rầu nồi canh”, đảm bảo chỉ những đơn vị thực sự có năng lực mới được tiếp cận vốn đầu tư công.

2. Siết chặt khâu lựa chọn và cung ứng

Các chủ đầu tư được yêu cầu thay đổi tư duy lựa chọn nhà thầu, đặt tiêu chí năng lực thực tế lên hàng đầu thay vì chỉ nhìn vào hồ sơ. Đồng thời, tỉnh sẽ rà soát tổng thể nguồn cung vật liệu xây dựng để đảm bảo không còn tình trạng “đứt gãy” cung ứng cho các dự án trọng điểm.

3. Gắn trách nhiệm cá nhân người đứng đầu

Giải phóng mặt bằng được xác định là “khâu then chốt”. Do đó, Bí thư cấp ủy và Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo, không được “khoán trắng” cho cấp dưới. Kết quả giải ngân sẽ là KPI trực tiếp để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Đặc biệt, những địa phương có tỷ lệ giải ngân 0% sẽ phải kiểm điểm nghiêm túc.

Tầm nhìn dài hạn cho tăng trưởng bền vững

Không chỉ giải quyết phần ngọn, Nghệ An đang đẩy nhanh hoàn thiện quy hoạch cấp xã theo địa giới hành chính mới trong quý III/2026. Đây là bước đi chiến lược để tạo cơ sở đấu giá đất, gia tăng nguồn thu ngân sách và chủ động nguồn lực cho đầu tư phát triển trong tương lai.

Việc siết chặt kỷ cương trong đầu tư công không chỉ là câu chuyện về con số giải ngân, mà là bài học về quản trị hành chính. Khi trách nhiệm được định nghĩa rõ ràng và sai phạm bị xử lý nghiêm, niềm tin vào sự phát triển bền vững của địa phương mới được củng cố.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Theo bạn, việc cấm nhà thầu yếu kém đấu thầu từ 3-5 năm có đủ sức răn đe để cải thiện tiến độ các công trình công cộng hiện nay? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tại Nghệ An lại thấp?Nguyên nhân chính bao gồm: vướng mắc thủ tục tại các dự án chuyển tiếp, quy mô dự án mới quá lớn và áp lực từ việc tăng giá, khan hiếm vật liệu xây dựng.

Nhà thầu yếu kém tại Nghệ An sẽ bị xử lý như thế nào?Các nhà thầu không đảm bảo năng lực hoặc thi công cầm chừng sẽ bị cắt hợp đồng, công khai vi phạm và có thể bị cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm.

Trách nhiệm của lãnh đạo cấp xã trong giải ngân đầu tư công là gì?Người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng; kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng để đánh giá hoàn thành nhiệm vụ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tại Nghệ An lại thấp?

Nguyên nhân chính bao gồm: vướng mắc thủ tục tại các dự án chuyển tiếp, quy mô dự án mới quá lớn và áp lực từ việc tăng giá, khan hiếm vật liệu xây dựng.

Nhà thầu yếu kém tại Nghệ An sẽ bị xử lý như thế nào?

Các nhà thầu không đảm bảo năng lực hoặc thi công cầm chừng sẽ bị cắt hợp đồng, công khai vi phạm và có thể bị cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm.

Trách nhiệm của lãnh đạo cấp xã trong giải ngân đầu tư công là gì?

Người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng; kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng để đánh giá hoàn thành nhiệm vụ.