Đi hay Ở: Bài toán mưu sinh và khát vọng phát triển của người trẻ nông thôn

Lựa chọn đi hay ở của thanh niên nông thôn hiện nay không chỉ là câu chuyện về mưu sinh, mà còn là cuộc đấu tranh giữa khát vọng phát triển và giá trị gia đình.

Đứng trước ngưỡng cửa trưởng thành, nhiều bạn trẻ tại các vùng quê đối mặt với một áp lực vô hình: hoặc chấp nhận rời xa gia đình để tìm kiếm cơ hội tại các đô thị lớn, hoặc ở lại đối mặt với sự thiếu hụt về việc làm chuyên môn nhưng được gần gũi người thân. Mỗi ngã rẽ đều mang lại những giá trị và thách thức riêng biệt.

Bám rễ quê hương: Khi tư duy thay đổi, cơ hội mở ra

Không còn định kiến rằng ở quê là “tụt hậu”, một bộ phận thanh niên đang tìm thấy cơ hội vàng ngay trên mảnh đất chôn rau cắt rốn. Anh Ngô Văn Kiệt (24 tuổi, xã Tây Yên) là một ví dụ điển hình. Sau thời gian làm thuê bôn ba, anh chọn quay về với nghề thu mua tôm, cua từ năm 2021.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp: Chìa khóa cạnh tranh

Công việc thu mua hải sản vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro về vốn, chi phí vận chuyển và tỷ lệ hao hụt hàng hóa. Tuy nhiên, thay vì vận hành theo lối mòn, anh Kiệt đã chủ động ứng dụng thương mại điện tử và mạng xã hội để tìm kiếm khách hàng. Việc xóa bỏ các khâu trung gian không chỉ giúp tăng biên lợi nhuận mà còn mở rộng thị trường tiêu thụ.

“Làm ở quê cũng phải thay đổi tư duy mới phát triển được” - chia sẻ của anh Kiệt phản ánh một xu hướng mới: Khởi nghiệp nông nghiệp dựa trên công nghệ. Đây chính là lời giải cho bài toán thu nhập thấp tại nông thôn.

Sự đánh đổi giữa thu nhập và trách nhiệm gia đình

Khác với anh Kiệt, anh Nguyễn Thanh An (28 tuổi, xã Đông Thái) chọn ở lại vì biến cố gia đình. Khi mẹ lâm bệnh nặng vào năm 2024, mọi dự định đi xa của anh gác lại. Hiện anh làm nhân viên giao hàng với thu nhập từ 300.000 - 500.000 đồng/ngày.

Dù công việc vất vả, sạm nắng và không có lộ trình thăng tiến rõ ràng, nhưng giá trị tinh thần mà anh nhận được là sự an tâm khi được chăm sóc cha mẹ. Điều này cho thấy, đối với nhiều người trẻ, “thành công” không chỉ đo bằng con số trong tài khoản mà còn bằng sự hiện diện đúng lúc bên người thân.

Rời quê lập nghiệp: Hành trình tích lũy và những khoảng lặng

Ngược lại, với những người có chuyên môn sâu, thành phố lớn là môi trường bắt buộc để họ không bị đào thải. Chị Phạm Yến Linh (26 tuổi), cử nhân Kinh doanh quốc tế, hiện là Trưởng phòng nhân sự tại một công ty công nghệ ở Cần Thơ.

Môi trường chuyên nghiệp và áp lực đô thị

Tại thành phố, chị Linh tìm thấy lộ trình thăng tiến rõ ràng và môi trường làm việc năng động - điều mà ở địa phương gần như không có. Tuy nhiên, cái giá phải trả là nhịp sống hối hả, những bữa cơm vội vàng và nỗi nhớ nhà da diết. Với mức lương 12 triệu đồng/tháng, sau khi trừ chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại đô thị và gửi về cho gia đình, số tiền tích lũy thực tế là rất khiêm tốn.

Chiến lược “đi để trở về”

Đối với nhiều cặp vợ chồng như chị Nguyễn Phương Nhi (28 tuổi), việc làm công nhân tại Đồng Nai trong 8 năm qua là một chiến lược tích lũy vốn. Với thu nhập ổn định khoảng 12 triệu đồng/người/tháng, họ chấp nhận xa quê để xây dựng nền móng tài chính.

Đáng chú ý, họ không định cư vĩnh viễn. Chồng chị Nhi đang học lái xe ô tô, còn chị ấp ủ mở tiệm tạp hóa tại quê nhà. Đây là mô hình “di cư tạm thời”: đi để học hỏi, tích lũy vốn và kinh nghiệm, sau đó quay về đóng góp cho kinh tế địa phương.

Góc nhìn chuyên gia: Xây dựng sinh kế bền vững cho thanh niên nông thôn

Nhìn từ thực tế, khoảng cách về cơ hội việc làm giữa thành thị và nông thôn đang dần thu hẹp nhờ sự phát triển của kinh tế số và logistics. Để người trẻ không còn trăn trở “đi hay ở”, cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể về vốn khởi nghiệp và đào tạo kỹ năng số tại địa phương.

Lời khuyên cho các bạn trẻ:

• Nếu chọn ở lại: Hãy ngừng tư duy “làm nông thuần túy”. Hãy nghiên cứu về chuỗi giá trị, tiếp thị online và tìm kiếm ngách sản phẩm đặc trưng của địa phương.
• Nếu chọn ra đi: Hãy xác định rõ mục tiêu (học kỹ năng gì, tích lũy bao nhiêu vốn) và thời hạn quay về để tránh bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh mà quên mất giá trị cốt lõi của gia đình.

Dù chọn lối rẽ nào, điều quan trọng nhất là sự chủ động trong tư duy và khả năng thích nghi với biến động của thị trường. Bạn chọn sự an yên tại quê nhà hay sự sôi động của phố thị để định nghĩa thành công cho riêng mình?

Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về lựa chọn “đi hay ở” ở phần bình luận bên dưới hoặc gửi câu chuyện khởi nghiệp của bạn cho chúng tôi!