Khủng hoảng nhiên liệu hàng không: Bầu trời thu hẹp vì xung đột địa chính trị

Khủng hoảng nhiên liệu hàng không đang khiến các hãng bay toàn cầu rơi vào tình thế khó khăn, buộc phải cắt giảm hàng triệu ghế và hủy hàng ngàn chuyến bay để sinh tồn.

Theo dữ liệu mới nhất từ Cirium, ngành hàng không thế giới đang đối mặt với một trong những giai đoạn biến động nhất về cung ứng năng lượng. Việc cắt giảm khoảng 2 triệu ghế trong lịch bay tháng 5 không chỉ là con số thống kê, mà là minh chứng cho sự tổn thương của mạng lưới vận tải toàn cầu trước các cú sốc địa chính trị.

Điểm nghẽn Hormuz và cú sốc chi phí vận hành

Nguyên nhân cốt lõi của cuộc khủng hoảng này bắt nguồn từ xung đột tại Iran bùng phát cuối tháng 2, khiến chi phí nhiên liệu máy bay tăng phi mã, thậm chí gấp đôi trong thời gian ngắn. Đặc biệt, tình trạng tê liệt tại eo biển Hormuz — “yết hầu” vận chuyển năng lượng của thế giới — đã tạo ra sự mất cân đối nghiêm trọng giữa cung và cầu.

Việc đóng cửa các sân bay tại Vùng Vịnh, khu vực điều phối khoảng ¹⁄₃ lưu lượng bay giữa châu Âu và châu Á, đã đẩy mạng lưới vận tải vào trạng thái hỗn loạn. CEO Air France-KLM, ông Ben Smith, nhận định rằng sự gián đoạn dòng chảy năng lượng đã khiến giá cả và khả năng tiếp cận nhiên liệu trở thành ưu tiên sống còn, vượt lên trên cả chiến lược tăng trưởng doanh thu.

Những “gã khổng lồ” hàng không chao đảo

Không một hãng bay nào đứng ngoài vòng xoáy này. Các hãng hàng không chủ lực tại Trung Đông như Emirates, Etihad và Qatar Airways đã buộc phải điều chỉnh mạnh mẽ lịch bay tháng 5. Tổng công suất cung ứng toàn ngành ghi nhận mức sụt giảm từ 132 triệu xuống còn 130 triệu ghế chỉ trong nửa cuối tháng 4.

Tại châu Âu và Bắc Mỹ, áp lực cũng nặng nề không kém:

• Lufthansa: Hủy khoảng 20.000 chuyến bay từ tháng 5 đến tháng 10 do chi phí nhiên liệu khiến nhiều đường bay mất đi hiệu quả kinh tế.
• Delta Air Lines: Cắt giảm 3,5% mạng bay trong quý 2 để thắt chặt chi tiêu năng lượng.
• EasyJet và Virgin Atlantic: Cảnh báo lợi nhuận sụt giảm nghiêm trọng dưới áp lực chi phí đầu vào.

Đáng chú ý, Turkish Airlines — đơn vị từng được kỳ vọng sẽ hưởng lợi khi các đối thủ Vùng Vịnh gặp khó — lại là hãng cắt giảm số lượng ghế nhiều nhất theo dữ liệu từ Cirium, cho thấy mức độ nghiêm trọng của việc hạn chế nhiên liệu tại các hub trung chuyển.

Chiến thuật thích ứng: Tối ưu hóa đội bay để sinh tồn

Để ứng phó, các hãng bay đang triển khai chiến lược “thay máu” đội tàu bay trên các tuyến đường dài. Thay vì sử dụng các dòng máy bay khổng lồ nhưng ngốn nhiên liệu, họ chuyển sang các dòng máy bay nhỏ hơn hoặc có hiệu suất năng lượng cao hơn.

Ví dụ điển hình là Etihad đã thay thế Airbus A350 (gần 400 chỗ) bằng Boeing 787 (220-300 chỗ) trên tuyến Abu Dhabi - Hồng Kông. Tương tự, Emirates dù vẫn duy trì A380 trên tuyến Dubai - Brisbane để tối ưu số lượng khách, nhưng đã rút Boeing 777 khỏi lộ trình này để giảm áp lực vận hành.

Tuy nhiên, một nghịch lý đang diễn ra: trên những tuyến có nhu cầu cực cao, các hãng lại tăng cường dùng máy bay cỡ lớn để tối đa hóa doanh thu trên mỗi đơn vị nhiên liệu tiêu thụ. Air France và Air China hiện đang triển khai các phiên bản Boeing 777 lớn hơn trên các tuyến Mumbai và London Heathrow - Bắc Kinh.

Hệ lụy tài chính và góc nhìn chuyên gia

Tác động tài chính là con số biết nói. ANA dự kiến phải chi thêm 650 triệu Bảng cho nhiên liệu, trong khi Japan Airlines cảnh báo lợi nhuận có thể bốc hơi 20%. Thậm chí, các trung tâm trung chuyển lớn như Singapore và Haneda (Tokyo) đã phải yêu cầu các hãng như Air France hạn chế tăng chuyến để kiểm soát mức tiêu thụ nhiên liệu nội địa.

Chuyên gia hàng không John Strickland nhấn mạnh một thực tế đáng lo ngại: trong sự nghiệp của ông, đây là lần đầu tiên câu hỏi về “thiếu hụt nguồn cung” thay thế cho câu hỏi về “biến động giá cả”. Điều này cho thấy ngành hàng không không chỉ đối mặt với rủi ro tài chính mà là rủi ro vận hành hệ thống.

Lời kết từ chuyên gia: Cuộc khủng hoảng này cho thấy sự mong manh của chuỗi cung ứng hàng không trước các biến động địa chính trị. Việc chuyển dịch sang máy bay tiết kiệm nhiên liệu không còn là xu hướng “xanh” mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để tồn tại. Liệu các hãng bay có thể duy trì mức giá vé hiện tại khi chi phí nhiên liệu vẫn là một dấu hỏi lớn?

Bạn đánh giá thế nào về khả năng phục hồi của ngành hàng không trong năm nay? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận hoặc đăng ký nhận bản tin phân tích kinh tế hàng tuần của chúng tôi.